[caption id="attachment_9645" align="aligncenter" width="960"]
تا پیش از پایان قرن هفدهم میلادی شهر اصفهان، میزبان 6 کلیسا بود؛ در حالی که در منطقه ی جلفای نو (محله جلفای امروزی) 24 کلیسا وجود داشت و امروزه از آنها تنها 13 کلیسا باقی مانده است. هر کدام از این کلیساها ویژگی خاص خود را دارند اما در این میان کلیسای وانک همچون نگینی در جلفا می درخشد.
[caption id="attachment_9646" align="aligncenter" width="960"]
[caption id="attachment_9681" align="aligncenter" width="1100"]
کتابخانه ی این مجموعه با در اختیار داشتن اسناد و مدارک تاريخی که طی چهارصد سال جمع آوری شده اند، از مهم ترين مراکز ارمنی شناسی در دنیا به شمار می رود. فضای زیبای این کلیسا خانه ی ابدی تعدادی از بزرگان ارمنی را نیز در خود جای داده و این امر بر اهیمت آن می افزاید.
[caption id="attachment_9647" align="aligncenter" width="960"]
ساخت ساختمان فعلی کلیسا از 1605 ميلادی آغاز گردید و تا سال 1655 ميلادی به طول انجامید. در ابتدا این کلیسا بسیار کوچک بود و همزمان با ساختن وانک، کلیسای کوچک دیگری نیز در بخش جنوب غربی این محله ساخته شد تا مسیحیان بتوانند در هر نقطه ای به عبادتگاه های خود دسترسی داشته باشند. پس از اتمام بنای کلیسای وانک، کتیبهای با کاشی لاجوردی و به خط طلایی بر سردر ورودی غربی کلیسا نصب شد که حاوی تاریخ آغاز و اتمام بنای آن بود.
[caption id="attachment_9648" align="aligncenter" width="720"]
اکثر کلیساهای کهن ارمنی با سنگ ساخته شدهاند اما وانک با خشت خام بنا گردیده است. دیوار بیرونی این کلیسا با آجر پوشانده شده و در جای جای آن کاشی های منقش به فرشته های بال دار به چشم می خورد. دیوارهای کلیسا از سطح حیاط تا بامِ طبقه دوم ۱۱/۷۵ متر ارتفاع دارد. دیوار داخلی پوشیده از گچ است و بر روی آن نقاشی های چشم نوازی دیده می شود.
[caption id="attachment_9650" align="aligncenter" width="960"]
آنچه که بر حیرت بینندگان وانک می افزاید این است که با قرار گرفتن در فضای کلیسا، در انبوهی از رنگ و نقش محصور می شوند، چرا که تمامی دیوارها، طاق نماها، طوق گنبد، داخل گنبد و تمامی زوایای کلیسا با نقاشی رنگ روغن زینت یافته است.
[caption id="attachment_9652" align="aligncenter" width="960"]
[caption id="attachment_9686" align="aligncenter" width="1100"]
بیشتر این نقاشی ها مضامینی از انجیل مقدس را به تصویر می کشند. در قسمتی از کلیسا تصاویری از بدو تولد تا عروج عیسی مسیح بر آنها مشاهده می شود و بر روی بخشی از دیوارها، روز رستاخیز، داوری روز رستاخیز و بهشت و دوزخ، نقش بسته است.
[caption id="attachment_9653" align="aligncenter" width="960"]
[caption id="attachment_9688" align="alignnone" width="853"]
در محل سرود خوانان کلیسا، 4 تصویر همراه با گلبوته هایی در اطراف آن وجود دارد که در آن شکنجه ی مقدسان به چشم می خورد. تصاویر محل سرود خوانان مربوط به حضرت مسیح است که در اتاقک اشیای مخصوص با تصاویری از بشارت دادن فرشته به حضرت مریم آغاز شده و سراسر کلیسا را دور می زند. تصاویر میانی شامل میلاد حضرت مسیح، سجده ی سه پادشاه به عیسی، آزمون مسیح توسط ابلیس، آخرین شام عیسی، مصلوب شدن و دفن عیسی، معراج عیسی و ... می باشد .
[caption id="attachment_9654" align="aligncenter" width="960"]
[caption id="attachment_9689" align="aligncenter" width="1080"]
بر دیوار شمالی داخل کلیسا، تصاویر رستاخیز دیده می شود که در بالای آن بهشت، محل ورود رستگاران و در قسمت پایین دوزخِ مهیب با زبانه های آتش، اژدهای چند سر و دیوهای رَم کرده، فرشتگانی که از بالا گناهکاران را به حفره در می آویزند و ... نقاشی شده است.
[caption id="attachment_9655" align="aligncenter" width="960"]
[caption id="attachment_9669" align="aligncenter" width="1100"]