چمدان - خانه تاریخی کاشفی در عمق بافت تاریخی شهر یزد مدتی است که محل برپایی یک نمایشگاه متفاوت شده است. نمایشگاهی که بنرهایی کم سلیقه آن را نمایشگاه سوسمارهای زنده معرفی میکند اما در واقع نمایشگاهی از گونههای مختلف خزندگان است که توسط یک زن زیستشناس یزدی جمعآوری و نگهداری میشوند.
ملکه مارها لقبی است که به فاطمه نیکو روش صاحب این نمایشگاه دادهاند، لقبی که دردسرهایی برای او نیز به دنبال داشته است. در اختیار گذاشتن یک خانه تاریخی در بافت پر رونق شهر یزد که هر روز بر تعداد کافهها، گالریها و اقامتگاههایش افزوده میشود به یک نمایشگاه متفاوت از ابتدا حواشی زیادی به دنبال داشته است. برخی فعالان گردشگری در بافت تاریخی یزد معتقدند که برپایی نمایشگاه خزندگان زنده سنخیتی با بافت تاریخی شهر یزد ندارد.
بنرهای متفاوت و البته بی سلیقه به علاوه عنوان عجیب این نمایشگاه در کنار حضور خزندگان زنده در بافت تاریخی شهر یزد باعث شده که عدهای منتقد فعالیت این نمایشگاه در بافت تاریخی شهر یزد باشند. با این وجود بافت تاریخی شهر یزد از دیرباز به طور طبیعی زیستگاه گونههای مختلف خزندگان بوده و به داشتن مار نیز معروف است. این نمایشگاه در عمق بافت تاریخی نیز میکوشد اطلاعات و آشنایی لازم را به بازدیدکنندگان در جهت حفظ و اهمیت گونههای مختلف جانوری بدهد.
با این وجود نحوه چیدمان، مدیریت، اسم و بنرهای این نمایشگاه، همچنین ارائه این خانه توسط اداره میراث فرهنگی بهانهای برای انتقادات به این نمایشگاه متفاوت در بافت تاریخی شده است. بافت تاریخی شهر یزد در سالهای گذشته به ویژه پس از ثبت جهانی با رونق اقتصادی روبرو شده و خانههای آن ارزش چند برابری پیدا کردهاند. مشاهدات نشان میدهد که در مرکزیت بافت تاریخی شهر یزد به ویژه محله فهادان احداث کافه، رستوران و مراکز اقامتی رشد فراوانی داشته است. این در حالی است که درآمدزا بودن این فعالیتها مانع خلاقیت صاحبان آنها شده است.
تاکنون برخی گزارشها مدعی مخالفت ساکنان بافت تاریخی یزد با برپایی این نمایشگاه بوده است. با این وجود فاطمه نیکوروش میگوید که کسی مشکلی با آنها ندارد اما برخیها میخواهند این بنای تاریخی را به کافیشاپ تغییر کاربری بدهند.
وزارت میراث فرهنگی برای نخستین بار است که با این حجم بارگذاری تجاری و خدماتی در بافت تاریخی یک شهر روبرو شده است. اتفاقی که نشان میدهد برنامه و نقشه راه مشخصی برای مدیریت آن وجود ندارد و نمیتوان با قاطعیت و براساس اصول حضور یک نمایشگاه جانوری در بافت تاریخی را مناسب یا غیر مناسب ارزیابی کرد.
نمایشگاه سوسمارهای زنده یزد به مدیریت فاطمه نیکوروش میتواند یکی از جاذبههای متفاوت گردشگری شهر یزد باشد. جاذبهای که در کنار انبوه کافه رستورانها جنبه متفاوتی از زیست بافت تاریخی و زیست شهر یزد را به نمایش گذاشته است. با وجود انتقادات نسبت به برخی جزییات برپایی این نمایشگاه، اداره کل میراث فرهنگی یزد تاکنون همکاری مناسبی با این نمایشگاه داشته، هر چند حالا مدیران به فکر تغییر کاربری این بنای تاریخی هستند.
حضور در بافت تاریخی شهر یزد فرصت مناسبی برای این نمایشگاه شخصی بوده تا با تجربه فعالیت در محور اصلی گردشگری یزد، این بار به شکل مستقل و با رفع انتقادات به فعالیت خود در داخل یا خارج از بافت تاریخی شهر یزد ادامه دهد.